สรุปตามความเข้าใจ

Network

OSI 7 Layer, IP, Port, DNS, TCP/UDP, NAT, VLAN, DHCP

การเชื่อมต่อระหว่างอุปกรณ์สองเครื่องขึ้นไป (เช่น คอมพิวเตอร์ มือถือ เราเตอร์ เซิร์ฟเวอร์ ฯลฯ) เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและทรัพยากรร่วมกัน เช่น อินเทอร์เน็ต ไฟล์ ปริ้นเตอร์ หรือฐานข้อมูล

vue

Basic network

OSI Model (7 Layer)
1. Physical: รับส่งสัญญาณจริง (Fiber, Wi-Fi)
2. Data Link: การเชื่อมต่อทางกายภาพ (Ethernet, MAC)
3. Network: กำหนดเส้นทางข้อมูล (IP, ICMP)
4. Transport: ส่งข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ (TCP, UDP)
5. Session: จัดการการเชื่อมต่อระหว่างเครื่อง
6. Presentation: เข้ารหัส/ถอดรหัสข้อมูล (SSL/TLS)
7. Application: การสื่อสารกับผู้ใช้ (HTTP, FTP, SMTP)

IP Address คือ หมายเลขอุปกรณ์ ในเครื่องข่าย เช่น ถ้าในเครือข่ายมี วง 192.168.1.0/24 (วงที่เราเชื่อมเข้าไปเหมือนจุดศูนย์กลางที่ทุก คนต้องเข้าที่นี่) → หมายความว่า อุปกรณ์ในวงนี้จะมี IP ตั้งแต่ 192.168.1.1 ถึง 192.168.1.254 IP ต้องไม่ซ้ำกันในวงเดียวกัน ไม่งั้นชนกัน (conflict)

HTTP ไม่มีการเข้ารหัสข้อมูล เช่น เหมือน ประตูบ้านเปิดโล่ง — ใครก็เดินเข้ามา/แอบดูข้อมูลที่ส่งผ่านได้
HTTPS มีการเข้ารหัส (SSL/TLS) เช่น เหมือน ประตูบ้านล็อกด้วยกุญแจ — คนอื่นเห็นว่าคุณสื่อสารอยู่ แต่ ไม่รู้ว่าคุณพูดอะไร

HTTP status code
200 OK สำเร็จ เช่น api ดึงข้อมูลสำเร็จ
201 Created เช่น สร้าง username สำเร็จ
400 Bad Request เช่น คำขอผิด
401 Unauthorized เช่น ยังไม่ล็อกอิน
403 Forbidden เช่น ไม่มีสิทธิเข้าถึง
404 Not Found เช่น เส้นทาง api ผิด
405 Method Not Allowed เช่น ห้ามใช้ method
500 Internal Server Error เช่น มีปัญหา server
502 Bad Gateway เช่น เกตเวย์เสีย
503 Service Unavailable เช่น ปิดปรับปรุง

Gateway (เกตเวย์) คือ จุดผ่านของข้อมูลระหว่างเครือข่ายหนึ่งไปยังอีกเครือข่ายหนึ่ง เช่น ถ้าบ้านของคุณคือ “เครือข่ายภายใน” และถนนคือ “อินเทอร์เน็ต” Gateway = ประตูบ้านที่ข้อมูลต้องผ่านก่อนออกไปข้างนอก เช่น router 3bb ที่ทำให้เล่นเน็ตได้

DNS (Domain Name System) คือ "สมุดโทรศัพท์ของอินเทอร์เน็ต" ที่แปลง ชื่อเว็บไซต์ (เช่น google.com) ให้กลายเป็น IP Address ที่เครื่องคอมพิวเตอร์เข้าใจได้
เช่น พิมพ์ www.google.com ในเบราว์เซอร์ -> DNS Server ตอบกลับ 8.8.8.8 -> เครื่องคุณจึงใช้ IP นี้ เพื่อเชื่อมต่อไปยังเซิร์ฟเวอร์ของ Google
สรุป client -> www.google.com -> dns server(ได้ ip 8.8.8.8) -> server -> client (แสดงเว็บ google)

Port คือ ประตูห้อง แล้ว IP Address คือบ้านเลขที่
(เช่น บ้านเลขที่ 192.168.1.10 → ห้อง 80 = เว็บ, ห้อง 22 = SSH)
80 HTTP (เว็บไม่เข้ารหัส)
443 HTTPS (เว็บแบบเข้ารหัส)
22 SSH (รีโมตเข้าเครื่อง)

TCP ใช้ในกรณีที่ข้อมูลสำคัญและต้องการความมั่นใจว่าข้อมูลจะถึงปลายทางอย่างถูกต้อง เช่น การส่งอีเมลหรือการอัพโหลดไฟล์
UDP ใช้ในกรณีที่ต้องการส่งข้อมูลแบบรวดเร็วโดยไม่สนใจว่าข้อมูลจะถึงปลายทางหรือไม่ เช่น การสตรีมมิ่ง การโทรผ่านอินเทอร์เน็ต

Firewall เน้น การป้องกัน จากการเข้าถึงที่ไม่พึงประสงค์และภัยคุกคามจากภายนอก
Walled Garden ใช้ในการ จำกัดการเข้าถึงข้อมูลหรือบริการ ภายในเครือข่าย เช่น Wi-Fi สาธารณะหรือเครือข่ายที่มีการควบคุมการเข้าถึง

Public IP: ที่อยู่ IP ที่ใช้ในการเชื่อมต่ออุปกรณ์กับอินเทอร์เน็ตและสามารถเข้าถึงได้จากทุกที่ในโลก
Private IP: ที่อยู่ IP ที่ใช้ภายในเครือข่ายที่ไม่สามารถเข้าถึงจากอินเทอร์เน็ตโดยตรง เพื่อการประหยัด IP และเพิ่มความปลอดภัย
NAT คือ การที่ใช้ในการแปลงที่อยู่ IP ภายใน (Private IP) เป็นที่อยู่ IP ภายนอก (Public IP) และในทางกลับกัน ถูกใช้ใน Router เพื่อให้หลายอุปกรณ์ที่ใช้ Private IP สามารถแชร์การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตโดยการใช้ Public IP ตัวเดียว

VLAN คือ การแบ่งเครือข่ายเดียวออกเป็นหลายเครือข่ายย่อย ๆ โดยไม่ต้องใช้การแบ่งสายหรือฮาร์ดแวร์แยกต่างหาก บริษัทอาจแบ่งเครือข่ายเป็น 3 VLAN
VLAN 10 สำหรับฝ่ายการเงิน VLAN 20 สำหรับฝ่าย IT VLAN 30 สำหรับฝ่าย HR
การแบ่งนี้ช่วยให้ข้อมูลจากฝ่ายการเงินไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลของฝ่ายอื่น ๆ ได้

Spanning Tree Protocol เป็นโปรโตคอลที่ใช้ในเครือข่าย Ethernet เพื่อป้องกัน Loop ในการเชื่อมต่อสวิตช์หลายตัว หากเครือข่ายมีการเชื่อมต่อหลาย ๆ ทางระหว่างสวิตช์ STP
จะทำหน้าที่คำนวณและเลือกเส้นทางที่ดีที่สุดเพื่อหลีกเลี่ยงการวนลูปในเครือข่าย

WLAN (Wireless Local Area Network): เครือข่ายท้องถิ่นที่ใช้การสื่อสารไร้สายเพื่อเชื่อมต่ออุปกรณ์ต่าง ๆ โดยไม่ต้องใช้สายเคเบิล

DHCP DHCP จะ หาที่อยู่ IP และ Gateway ให้กับอุปกรณ์ในเครือข่ายโดยอัตโนมัติ ทำให้ไม่ต้องกำหนดที่อยู่ IP ด้วยมือในทุกอุปกรณ์ และช่วยให้การจัดการเครือข่ายสะดวกและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เช่น หา gateway สำหรับออกเน็ต