สรุปตามความเข้าใจ
Computer Architecture
CPU, Register, Memory, Instruction Set และ System Bus
หัวใจของสถาปัตยกรรมคอมพิวเตอร์
- CPU เปรียบเหมือน สมอง ที่คิดและตัดสินใจ ประมวลผลคำสั่ง จากโปรแกรมต่าง ๆ แล้วสั่งให้ส่วนอื่น ๆ ทำงานตามนั้น เช่น อ่านข้อมูลจากหน่วยความจำ, แสดงผลบนหน้าจอ หรือส่งข้อมูลออกไปยังอุปกรณ์อื่น
- รีจิสเตอร์ (Register) เป็นเหมือนโต๊ะวางของที่ CPU หยิบมาใช้ทันที วงจรไฟฟ้าขนาดเล็กภายใน CPU พื้นที่เก็บข้อมูลขนาดเล็กใน CPUเก็บข้อมูลชั่วคราวที่ต้องใช้งานทันที ที่ใช้บ่อยมาก เช่น ตัวเลขที่ใช้คำนวณ
ACC (Accumulator): เก็บผลลัพธ์จากการคำนวณ
PC (Program Counter): ชี้ไปยังคำสั่งถัดไปในหน่วยความจำ
IR (Instruction Register) เก็บคำสั่งที่กำลังทำอยู่
MAR, MDR: ใช้ติดต่อกับหน่วยความจำ
- หน่วยความจำ (Memory) เป็นเหมือนโต๊ะวางของที่ ที่เก็บข้อมูลโปรแกรม/ข้อมูลในระยะกลาง
เก็บโปรแกรมที่รันอยู่ทั้งที่ที่ยังไม่ได้ส่งออกหรือบันทึก Cache , RAM , Storage (Disk, SSD, HDD) คือหน่วยความจำที่เก็บข้อมูล ถาวร เมื่อรันโปรแกรม ชุดคำสั่งจาก Storage จะถูกโหลดเข้า RAM ก่อน แล้ว CPU จะเรียกข้อมูลจาก RAM หรือ Cache ไปประมวลผล ถ้าเคยเรียกแล้วจะใช้ cache ถ้าไม่เคยจะ ใช้ ssd
- ชุดคำสั่ง (Instruction Set) คือ “สั่งให้ CPU ทำงาน โดยใช้ภาษาที่ CPU เข้าใจ” เป็นภาษาเลขฐานสอง (Binary) ที่ประกอบด้วย 0 และ 1 เท่านั้น , ภาษาแอสเซมบลี , ภาษาโปรแกรมระดับสูง เขียนง่ายสำหรับมนุษย์ แต่ CPU ไม่เข้าใจโดยตรง ต้องแปลงผ่าน Compiler หรือ Interpreter ให้เป็นภาษาเครื่องก่อน
เช่น LOAD: โหลดข้อมูลจาก memory ไปใส่ register
ADD: บวกค่าระหว่าง register
STORE: เก็บค่าจาก register ลง memory
JMP: กระโดดไปยังคำสั่งอื่น (ควบคุมการไหลของโปรแกรม)
- ระบบปฎิบัติการ Scalar Processor ทำงานทีละข้อมูลทีละคำสั่ง (ทีละตัว) งานทั่วไปที่ต้องการความแม่นยำทีละค่า เช่น โปรแกรมพื้นฐาน
- ระบบปฎิบัติการ Vector Processor คือ ทำคำสั่งเดียวกับข้อมูลหลายชุดพร้อมกัน เหมาะกับงานที่ต้องประมวลผลข้อมูลซ้ำ ๆ เยอะ ๆ เช่น งานที่ต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมาก เช่น การบีบอัดภาพ, วิทยาศาสตร์
- ระบบปฎิบัติการ Parallel Processor คือ ทำงานได้ทีละหลาชุดคำสั่งพร้อมกันได้ เช่น งานหลายโปรแกรมพร้อมกัน เช่น เล่นเพลง + โหลดไฟล์ + เปิดเว็บ
สมัยนี้ ไม่ได้ใช้แค่แบบใดแบบหนึ่ง แต่ใช้ทั้ง Parallel และ Vector ร่วมกัน เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด
- ทรานซิสเตอร์อยู่ในวงจรไฟฟ้าภายในชิปคอมพิวเตอร์ ทำหน้าที่ เปิด-ปิดการไหลของกระแสไฟฟ้า เหมือนสวิตช์ การเปิด-ปิดนี้แทนค่า บิต (bit) ซึ่งก็คือ 0 กับ 1 ในระบบไบนารี่ ด้วยการรวมทรานซิสเตอร์หลายล้านตัว ทำให้คอมพิวเตอร์สามารถเก็บข้อมูลและประมวลผลคำสั่งเป็นภาษาไบนารี่ได้
บิต (1/0) → ถูกเก็บในรีจิสเตอร์/หน่วยความจำ
→ CPU อ่านชุดคำสั่ง
→ ALU ประมวลผลถ้าจะไปเอารูปที่ไดร์ D
-> จะไปถามหาไฟลที่ Cache ก่อนถ้า Cache ไม่มี และ Ram ไม่มี จะไป จะสั่งให้ โหลดข้อมูล
จากฮาร์ดดิสก์ (Storage) มาเก็บไว้ใน RAM และ Cache เพื่อใช้ครั้งถัดไป จากนั้น
→ ผลลัพธ์จะถูกเก็บหรือส่งออก → CPU อ่านคำสั่งถัดไป → ทำซ้ำ
โครงสร้างคอมพิวเตอร์ 4 ส่วนสำคัญ
CPU สมองของคอมพิวเตอร์ ทำหน้าที่ประมวลผลคำสั่ง,
Memory เช่น RAM, Cache, และ Storage (ฮาร์ดดิสก์, SSD),
Input อุปกรณ์ที่รับข้อมูลเข้าสู่คอมพิวเตอร์ เช่น คีย์บอร์ด เมาส์ กล้อง ,
Output อุปกรณ์ที่แสดงผลลัพธ์จากการประมวลผล เช่น หน้าจอ พรินเตอร์ ลำโพง
- วงรอบคำสั่ง CPU (Instruction Cycle)
Fetch (ดึงคำสั่ง) ไปเอาคำสั่งจากหน่วยความจำ เช่น เลข 1010
Decode (ถอดรหัสคำสั่ง) CPU ถอดรหัส 1010 ใน IR ว่าต้องทำอะไร เช่น บวก ลบ หรือโหลดข้อมูล
Execute (ประมวลผลคำสั่ง) ทำงานตามคำสั่ง เช่น คำนวณใน ALU หรืออ่าน/เขียนข้อมูลในหน่วยความจำ
Store/Write back (เก็บผลลัพธ์) ผลลัพธ์จากการประมวลผลอาจถูกเก็บในรีจิสเตอร์หรือหน่วยความจำ
Update PC (อัปเดต Program Counter) ปรับค่า PC ให้ชี้ไปยังคำสั่งถัดไป เพื่อเตรียม Fetch รอบใหม่
- System Bus (Address, Data, Control) จะถูกใช้งานในแต่ละรอบของ Instruction Cycle (วงรอบคำสั่งของ CPU) โดยเฉพาะใน ขั้นตอน Fetch, Execute, Store
Address Bus (บัสที่อยู่) = บอกตำแหน่งของข้อมูลในหน่วยความจำ (เช่น บ้านเลขที่ 1024)
Data Bus (บัสข้อมูล) = ขนข้อมูลจริงที่จะอ่านหรือเขียน (เช่น ตัวเลข 99, ข้อความ “Hello”)
Control Bus (บัสควบคุม) = บอกว่า CPU จะ ทำอะไรกับข้อมูลนั้น เช่น Read , Write , Wait , Reset
- Encrypt เข้ารหัสแบบปลอดภัยเช่น jwt โดยใช้ secret key เพื่อปกป้องข้อมูล
- Decrypt ถอดรหัสแบบปลอดภัย โดยมี secrt key ถึงจะถอดรหัสได้
- Encode แปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบที่ส่งผ่านระบบได้ เช่น Base64 หรือ URL Encoding เพราะบางตัวอักษรใน URL มีความหมายพิเศษ เช่น สัญลักษณ์พิเศษ เช่น @, #, %, =, ', ", +, ฯลฯ
- Decode แปลงกลับข้อมูลที่ถูก encode โดยไม่ต้องใช้กุญแจ (ใครก็ decode ได้) เพราะ
- คอมพิวเตอร์ อยุ่ในรูปแบบสัญญาณทางไฟฟ้า สิ่งเดียวที่คอมพิวเตอร์เข้าใจได้คือ สัญญาณไฟฟ้า คอมพิวเตอร์สื่อสารกันภายในด้วย วงจรอิเล็กทรอนิกส์
0 = false (ไม่มีไฟ) 1 = ture (มีไฟ) เรียกระบบนี้ว่า Binary System หรือ เลขฐานสอง
เช่น A → ถูกแปลงเป็น → 01000001 (เลขฐานสองของ A ตาม ASCII) คือภาษาที่คอมพิวเตอร์เข้าใจ
- ภาษาระดับสูง คือเช่น ภาษา c , c++ มนุษย์เข้าใจง่ายต้องใช้ Compiler หรือ Interpreter แปลงเป็นภาษาเครื่อง เพื่อให้คอมพิวเตอร์เข้าใจ
- ภาษาระดับต่ำ คือ เช่น: Assembly Language และ Machine Code (Binary 0/1) เพราะเป็นภาษาเครื่องโดยตรง (CPU เข้าใจได้เลย) มนุษย์เข้าใจยาก
- ส่วนประกอบของคำสั่ง (Instruction Format) คือโครงสร้างของคำสั่งที่ CPU ใช้ในการทำงาน โดยแต่ละคำสั่งจะประกอบด้วย ส่วนย่อย ๆ ที่บอกว่า CPU ต้องทำอะไร กับข้อมูลไหน
Opcode ระบุว่าเป็นคำสั่งอะไรที่ CPU ต้องทำ
Operand ข้อมูลที่จะนำมาใช้กับคำสั่ง เช่น รีจิสเตอร์ หรือค่าคงที่
Addressing Mode วิธีเข้าถึงข้อมูล เช่น ทางตรง, ทางอ้อม, ผ่านรีจิสเตอร์ ฯลฯ
Source และ Destination ต้นทางและปลายทางของข้อมูลในคำสั่งนั้น ๆ (เช่น ย้ายข้อมูลจาก A ไป B)
- โครงสร้างพื้นฐานcpu
CPU = ร่างกายของคน
ALU = สมอง ที่คิดเลขและตัดสินใจ
Registers = ความจำระยะสั้น เก็บข้อมูลที่ต้องใช้ตอนนี้ทันที
Control Unit (CU) = เส้นประสาท สั่งการส่วนต่าง ๆ ให้ทำงานประสานกัน
Cache = ความจำเก่า ๆ ที่สมองเก็บไว้ใกล้ตัว ใช้เรียกกลับมาทำงานได้เร็วกว่าไปขุดข้อมูลใหม่
Buses = หลอดเลือด เส้นทางส่งสารอาหาร (ข้อมูล) ไปมาในร่างกาย (CPU กับหน่วยความจำ/อุปกรณ์อื่น ๆ)
RAM = เป็น หน่วยความจำหลัก (Main Memory) ของคอมพิวเตอร์เปรียบเหมือน โต๊ะทำงาน ที่เก็บของใช้ตอนทำงาน เพื่อให้หยิบใช้ได้ง่าย
IO = อุปกรณ์รับข้อมูลเข้าและส่งข้อมูลออก จากคอมพิวเตอร์
- Interrupt คือสัญญาณแจ้งเตือนจากอุปกรณ์หรือโปรแกรมมายัง CPU เพื่อบอกว่า มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น ต้องหยุดสิ่งที่กำลังทำอยู่ชั่วคราว แล้วไปจัดการกับสิ่งนี้ก่อน
Interrupt ช่วยให้ CPU ทำงานแบบ ตอบสนองแบบทันที กับเหตุการณ์ต่าง ๆ
Interrupt ทำให้ CPU ไม่ต้องเสียเวลาตรวจสอบตลอดเวลาว่ามีการกดปุ่มหรือไม่ (polling) CPU จะรู้ทันทีเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ
เช่น กดคีย์บอร์ด → ส่ง interrupt ให้ CPU รู้ว่ามีข้อมูล แล้วแสดงข้อมูลออกมาทางหน้าจอ



